قیمتِ نبرد برسر قدرت

هفته گذشته ماهاتیرمحمد نخست‌وزیر مالزی استعفای خود را به پادشاه مالزی تحویل و در نهایت مورد موافقت پادشاه این کشور قرار گرفت، ماهاتیر که حالا هم سالخورده ترین مقام سیاسی رسمی جهان است و مردم آسیا او را معمار مالزی نوین می‌دانند، بی‌شک در دوره طولانی حضورش در عرصه سیاست این کشور یکی از اصلی‌ترین وزنه‌های تحولات مالزی بوده است اما بیش از آن، چهره جهانی آقای ماهاتیر بوده است که در چشم جهانیان درخشیده است.

اینکه او موفق شد با درک درست از تعالیم اسلام، کشوری توسعه نیافته و نسبتا فقیر را با اتکای به سیاست­گذاری و حکمرانی خوب و در عین رعایت حدود اسلامی به یکی از توسعه‌یافته‌ترین کشورهای جهان تبدیل کند یک عنصر مهم در هاله‌ای است که گرد شخصیت او را گرفته است.

دکتر ماهاتیر محمد در سال 2003 میلادی، قدرت را واگذار کرد. اما سال گذشته بار دیگر به مرد اول کشورش تبدیل شد، بسیاری معتقدند وی در همان سال 2003 نیز با دادن آزادی‌های گسترده به رسانه‌ها باعث شد تا قدرت را از دست دهد.

در سایه اجرای برنامه‌های ماهاتیر محمد به عنوان نخست‌وزیر مالزی، تولید ناخالص داخلی مالزی از 27 میلیارد دلار در سال 1981 میلادی با رشدی 4 برابری به 100 میلیارد دلار در سال 2001 میلادی رسید. درآمد سرانه شهروندان نیز در این دوره از 2000 دلار به 4500 دلار افزایش پیدا کرد. در سال 1970میلادی، 50 درصد شهروندان این کشور در زیر خط فقر زندگی می‌کردند. اما چهار دهه بعد تنها 5 درصد مردم مالزی در زیر خط فقر بودند.

توسعه مالزی با نام دکتر ماهاتیر محمد وزیر اسبق آموزش‌وپرورش که بعدها به مدت 22 سال نخست‌وزیر این کشور بود، گره خورده است. تاسیس شرکت پتروناس از دیگر افتخارات وی محسوب می‌شود. در دهه 1970 میلادی، منابع هیدروکربوری مالزی کشف شد و صادرات ال ان جی نیز آغاز شد. در سال 1982 میلادی، درآمدهای فروش نفت و گاز 29 درصد بودجه دولت را تشکیل می داد، اما این عدد در سال 1988 میلادی به 18درصد کاهش یافت. افزایش نقش‌آفرینی زنان از دیگر اقدامات برنامه‌های معمار مالزی مدرن محسوب می‌شود. اینک جهانیان به انتظار نشسته‌اند تا شاهد اقدامات وی در سال‌های فرارو باشند.

آیا در ساختار قدرت مالزی زلزله‌ای رخ داده است؟

عبدالرضا عالمی، دانشیار پژوهشی دانشگاه مالایا در تحلیلی که دیپلماسی ایرانی آن را منتشر کرده است به بررسی مجموعه‌ای از وقایع سیاسی که از روز جمعه 21 فوریه در مالزی آغاز شده پرداخته است و از جمله نوشته: در ابتدا حزب “برساتو” (اتحاد ملت) به رهبری ماهاتیر محمد از ائتلاف “پاکاتان هاراپان” (امید ملت) جدا شد. پس از آن ماهاتیر محمد در روز دوشنبه 24 فوریه (5 اسفند) استعفا داد. پس از استعفای ناگهانی وی پادشاه مالزی از او خواست تا به عنوان نخست‌وزیر موقت همچنان در این مقام بماند. پادشاه همچنین بر اساس قوانین مالزی، کابینه دولت را منحل کرد. “تامی توماس”، دادستان کل مالزی که رئیس ارشد حقوقی دولت مالزی نیز به شمار می‌رود طی بیانیه‌ای اعلام کرد، هیچ محدودیت قانونی برای نخست‌وزیر موقت وجود ندارد و می‌تواند همانند یک نخست‌وزیر منتخب وزرای کابینه را انتخاب کند.

نکته جالب توجه در این اتفاقات این است که تمامی طرف‌های سیاسی در مالزی که دچار اختلاف و شکاف شده‌اند، برای حل این بحران چشم به ماهاتیر محمد دوخته اند. به نظر می‌رسد همگان بر این باورند که ماهاتیر محمد همیشه بهترین نتیجه را در جنگ‌های سیاسی به دست آورده است.

طی روزهای گذشته دو گزینه برای برون‌رفت از این بحران پیشنهاد شد. روز سه شنبه 25 فوریه (6 اسفند) حزب “آمنو” (حزبی که پیش از به قدرت رسیدن ماهاتیر در آخرین انتخابات، به مدت 60 سال حزب حاکم مالزی بود) و حزب پاس (حزب اسلامگرای مالزی) خواستار انحلال پارلمان این کشور شدند تا احزاب سیاسی بتوانند از طریق خواسته مردم تصمیم بگیرند. پیشنهاد دوم که از طرف ماهاتیر محمد مطرح شد، ایده ائتلافی بزرگ از احزاب مالزی برای تاسیس “دولت وحدت” بود.

قطعا اگر کسی بتواند در مالزی ائتلاف دیگری را رهبری کند آن فرد کسی نیست جز ماهاتیر محمد که پیش از این در سال 2018 با ائتلاف دیگری به قدرت رسید. وی تاکنون علاوه بر پاس و آمنو حمایت احزاب دیگری را هم به دست آورده است. اگرچه برخی معتقدند که نمی‌توان حمایت احزاب پاس و آمنو را جدی گرفت، زیرا علاوه بر آنکه پیش از این هم بیعت خود را شکسته‌اند، طی دو سال گذشته نیز حزب آمنو که 6 دهه حزب حاکم مالزی بود، به عنوان یک حزب شکست‌خورده توسط ماهاتیر محمد تبدیل به حزب مخالف دولت شد.

ماهاتیر هنوز برای قدرت می‌جنگد؟

ماهاتیر محمد حالا حدود 94 سال دارد،منطقا در این سن و سال او نباید به دنبال دست یازیدن به قدرت باشد، اما تحولات روزهای اخیر نشان می دهد آقای ماهاتیر هنوز می‌خواهد برای قدرت بجنگد! روز یکشنبه و در حالی که محی‌الدین یاسین به عنوان نخست‌وزیر هشتم مالزی در نزد پادشاه این کشور در ایستانا نگارا سوگند یاد کرد، ماهاتیر محمد نخست‌وزیر موقت ، انتصاب وی را مشروع ندانست و خواستار نشست فوری دیوان رایت یا مجلس نمایندگان این کشور شد.

این رویدادها نشان می‌دهد آقای ماهاتیر محمد انتظار داشته است تا خودش مجددا از سوی پادشاه به عنوان نخست وزیر به مجلس معرفی شود، او در واکنشی متفاوت گفته است:بازندگان انتخابات سراسری گذشته، قرار است دولت تشکیل دهند و برندگان این انتخابات دراین صورت به عنوان مخالفان خواهند بود.

واقعیت این است که در عرصه سیاسی نبرد بر سر کسب یا حفظ قدرت یا جایگاه اقتدار سیاسی، سن و سال نمی‌شناسد اما درباره چهره‌هایی که رفتارهای دموکراتیک آنها و یا خصلت‌هایی همچون توسعه بر مدار عقلانیت از سوی آنها باعث شهرتشان شده است تداوم نبرد بر سر قدرت می‌تواند به خدشه ای مهم بر سرشت چهره‌شان تبدیل شود.

ما در تجربه‌های اخیر جهان، رفتار افرادی همچون نلسون ماندلا را شاهد بوده‌ایم که باوجود محبوبیت بی نظیر در کشورش و با وجود اصرار جریان‌های سیاسی آفریقای جنوبی، هرگز برای دوره دوم هم کاندید ریاست کشورش نشد، حالا اما مشاهده رفتار اخیر آقای ماهاتیر می تواند یک ضدارزش برای چهره جهانی این سمبل توسعه شرق آسیا باشد.

ماجرای نبرد بر سر اقتدار در مالزی هنوز مجهولات زیادی دارد، فعلا باید منتظر تشکیل مجلس ملی مالزی باشیم تا ببینیم چه نتیجه‌ای از آن حاصل می‌شود، عصر ماهاتیر هنوز به پایان نرسیده است همانگونه که نبرد او برای قدرت نیز به آخر خط نرسیده است.

( منتشر شده در هفته نامه سرزمین انرژی-شماره 97)



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>